Over het Brussels Nederlandstalig onderwijs

Leerlingentelling op 1 september 1999

• Inleiding
• Kleuteronderwijs
• Overstap kleuter-lager
• Lager onderwijs
• Overstap lager-secundair
• Secundair onderwijs

Inleiding

• het kleuteronderwijs met 5.700 kinderen of 2,8% dalen;
• het lager onderwijs met 4.000 leerlingen of 1,1% stijgen;
• het secundair onderwijs met 6.000 scholieren of 1,5% dalen.

Deze prognoses zijn hoofdzakelijk gebaseerd op de geboortecijfers. Maar wij weten dat deze norm in Vlaanderen een andere waarde heeft dan in Brussel. In principe kan een ouder in Vlaanderen zijn kinderen enkel naar een Nederlandstalige school sturen. In Brussel daarentegen heeft een gezinshoofd de vrije keuze tussen het Nederlandstalig en het Franstalig onderwijs. Gedurende de laatste tien à twintig jaren speelde deze keuzevrijheid in ons voordeel, maar niemand kan voorspellen dat deze trend zich ook nu en in de toekomst zal verderzetten.

Welke zijn de resultaten in de Brusselse scholen?

• het kleuteronderwijs kent een opmerkelijke stijging met 220 kinderen of 2,6%, een cijfer dat sterk contrasteert met de daling in Vlaanderen;
• het lager onderwijs blijft gebruik maken van de gestage groei in de kleuterscholen en neemt toe met 488 leerlingen of 4,5%, een resultaat dat de stijging in Vlaanderen ruimschoots overtreft;
• het secundair onderwijs conformeert zich aan Vlaanderen en verliest opnieuw 115 scholieren of 1,0%. Toch is het verlies kleiner dan in Vlaanderen.

1. Kleuteronderwijs

De winst is gespreid over de drie netten, met dien verstande dat numeriek gesproken het vrij onderwijs opnieuw de koploper is en relatief gesproken het gemeentelijk onderwijs het voortouw neemt. In dit verband is het niet onbelangrijk op te merken dat slechts 11 van de 19 gemeenten Nederlandstalig kleuteronderwijs organiseren. Wellicht is het ook nog interessant om mee te delen dat de grootste stijging vastgesteld wordt in het eerste kleuterjaar, waar nu 3.189 kinderen zitten hetzij 131 meer dan tijdens het vorige schooljaar.

2. Overstap van het kleuter- naar het lager onderwijs

Eind juni 1999 kwamen 2.547 derdejaarskleuters in aanmerking om over te stappen naar het eerste leerjaar lager onderwijs. Waarheen zouden deze kinderen gegaan zijn ?

Minstens 83,9 % van de overstappende kleuters behouden blijft in het Nederlandstalig basisonderwijs in Brussel: zij die naar de eigen lagere school gaan, zij die overstappen naar een andere Nederlandstalige school in Brussel en zij die in het derde kleuterjaar blijven. Daarenboven zijn er nog 3,0 % die in een Nederlandstalige lagere school buiten Brussel terechtkomen.

Amper 7,4 % -188 kleuters voor het ogenblik- zouden overgestapt zijn naar een Franstalige lagere school en 5,7 % (145 kleuters) zijn vertrokken met een onbekende bestemming.Het veelbesproken verlies bij deze overstap is dus bijna verwaarloosbaar, vooral omdat de overstap naar het Franstalig onderwijs meestal gebeurt op uitdrukkelijk advies van de Nederlandstalige directies en PMS-centra.

3. Lager onderwijs

Ook hier gaan de drie netten gevoelig vooruit waarbij het gemeenschaps-onderwijs het leeuwenaandeel verwerft. Deze numerieke groei zal zich ook in de nabije toekomst verderzetten. De zesde leerjaren zijn momenteel bevolkt met 1.559 leerlingen die volgend schooljaar zullen "vervangen" worden door de overgrote meerderheid van de 2.726 kleuters in de huidige derde kleuterklassen.

4. Overstap van het lager onderwijs naar het secundair onderwijs

Er wordt beweerd dat er bij de overstap van de lagere naar het secundaire scholen heel wat leerlingen verloren gaan voor het Nederlandstalig onderwijs.

Uit de bovenstaande tabel blijkt duidelijk dat amper 80 leerlingen of 5,6 % onze zesde leerjaren verlaten voor het Franstalig secundair onderwijs. Van een massaal verlies bij de overstap is er dus geenszins sprake.

De overgrote meerderheid van onze zesdejaarsleerlingen, 1263 of 88,0 % stapt over naar een Nederlandstalige secundaire school. Toch gaan er nog 156 van hen om nog onverklaarbare redenen naar een secundaire school in het Vlaamse landsgedeelte. Wellicht moeten wij hier in de toekomst meer aandacht aan besteden, onder meer met de doelgerichte promotionele actie naar de overstappen. 

5. Secundair onderwijs

In het secundair onderwijs krijgt het officieel gesubsidieerd onderwijs de grootste klappen. Dit is des te opmerkelijk omdat dit net een aantal eerder gespecialiseerde richtingen in het technisch en beroepssecundair onderwijs aanbiedt. Anderzijds moet opgemerkt worden dat een groot deel van het totale verlies (35 van de 115 scholieren of 30,4%) veroorzaakt wordt door de volledige sluiting van het vrije Kardinaal Mercierinstituut te Schaarbeek, waar tijdens het vorige schooljaar nog de vierde en de zesde jaren georganiseerd werden. Daarenboven tellen wij in de zevende jaren TSO en BSO nu 36 scholieren minder dan vorig jaar. Tenslotte blijft opnieuw de opmerkelijke vaststelling staan dat bij de overstap van de onpare naar de pare jaren heel wat scholieren uit het Nederlandstalig onderwijs in Brussel verdwijnen: van één naar twee zijn dat er 80, van drie naar vier 141 en van vijf naar zes 254. Dit zijn in totaal 475 scholieren! Een lichtpunt is dat het aantal eerstejaarsscholieren, waarbij ook de anderstalige nieuwkomers geteld zijn, opnieuw steeg en nu met 25 of 1,2% (van 2.054 naar 2.079).

*: met inbegrip van de onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers

Hierbij twee belangrijke vaststellingen doen:

1. In de eerste graad, namelijk de twee eerste leerjaren, wordt een winst geboekt van 138 scholieren, hetzij 3,5%.
2. In de tweede en derde graden wordt verlies geboekt in de vier studierichtingen waarbij het beroepssecundair onderwijs numeriek de grootste verliezer is (- 97 scholieren). Zoals gezegd is de definitieve sluiting van het Kardinaal Mercierinstituut hiervoor de hoofdverantwoordelijke.