Valpreventie bij senioren
Vallen bij ouderen is een ernstig en vaak onderschat probleem. Nochtans kunnen de gevolgen van een val de verdere levenskwaliteit van ouderen sterk beïnvloeden. Hieronder willen we een overzicht geven van mogelijke preventiestrategieën om valpartijen bij senioren te helpen voorkomen.
- Definitie
- Incidentie
- De gevolgen
- Oorzaken van valpartijen
- Valpartijen voorkomen
- Educatie, facilitatie en pleitbezorging
- Doelgroepen
- Conclusie: de gemeenschapsbenadering
Een val definiëren we als een onverwachte gebeurtenis waarbij de oudere op de grond, vloer of een lager gelegen niveau terechtkomt.
28% tot 35% van de 65-plussers van de thuiswonende ouderen valt minstens 1 keer per jaar. Het risico om te vallen neemt toe met de leeftijd.
In ziekenhuizen noteert men 1,4 tot 17,9 valincidenten per 1000 verpleegdagen.
Bij bewoners in woonzorgcentra valt 30% tot 70% ten minste eenmaal per jaar, 15% tot 40% valt tweemaal of vaker. Bewoners met een psychogeriatrisch profiel heb een hoger valrisico.
Voor de senior betekent een valpartij vaak een confrontatie met toegenomen kwetsbaarheid. Omwille van verschillende redenen bv. de angst om opgenomen te worden in een rusthuis, of omdat men geen al te erge letsels heeft opgelopen, wordt slechts 20% van alle valincidenten gemeld. Dat maakt dat valpartijen bij ouderen toch nog een onderschat probleem is.
Gelukkig resulteren niet alle valpartijen bij ouderen in lichamelijke letsels. Dat sluit echter niet uit dat senioren die slachtoffer zijn van een valpartijen op de en of de andere manier last hebben van het incident. We kunnen 4 grote categorieën van gevolgen onderscheiden: lichamelijke, psychologischen economische.
Vallen is een gevolg van verschillende risicofactoren. Naarmate er meer van deze factoren aanwezig zijn,neemt het risico om te vallen toe. De precieze oorzaak van een valpartij is daarom moeilijk te achterhalen. De verschillende oorzaken van een valpartij kunnen opgedeeld worden in vier grote categorieën die onderling met elkaar kunnen interageren: biologische,gedrags-, omgevings- en socio-economische factoren.
Vallen is een complex gebeuren waar verschillende factoren bij betrokken zijn. Wil een strategie voor de vermindering van valpartijen resultaat geven, dan zal die zich niet beperken tot het beïnvloeden van slechts een factor, maar pogen om verschillende factoren tegelijk en geïntegreerd aan te pakken.
Interventies die het meeste succes boeken, combineren primaire en secundaire valpreventiestrategieën.
Over de verschillende interventies heen komen steeds drie sleutelstrategieën in meer of mindere mate terug: educatie, facilitatie en pleitbezorging.
De ouderen en hun omgeving
Net zoals ‘de jongeren’ een verzameling van verschillende subculturen is, vinden we ook bij de hele oudere bevolking een grote diversiteit. Enig gemeenschappelijk gegeven is dat ze allemaal 65-plusser zijn. Op basis van leeftijd, levensgewoonten, sociale achtergrond, status, inkomen, geslacht, medische voorgeschiedenis, … kunnen we verschillende opdelingen maken. Interventies die gericht zijn op de ouderen zelf zullen groter effect hebben indien ze maximaal afgestemd zijn op deze aspecten.
Intermediairs en de zorgverstrekkers in het bijzonder
Deze groep wordt doelgroep van valpreventie, omdat zij een specifieke taak in de preventie dienen op te nemen als zorgverstrekker of omdat ze de ouderen als doelgroep hebben.
Omdat valpartijen diverse oorzaken hebben, gebeurt de preventie van valpartijen best ook vanuit verschillende invalshoeken en afgestemd op de verschillende doelgroepen. Om dat te realiseren biedt een gemeenschapsbenadering de beste garanties.
Bij de gemeenschapsbenadering maakt men gebruik van de bestaande netwerken en voorzieningen en probeert men te komen tot effectieve en dynamische samenwerkingverbanden om de verschillende preventiestrategieën te realiseren.
Gemeenschap kan enerzijds verwijzen naar een territoriaal geografisch afgebakende groep, maar anderzijds ook naar een groep die bepaalde belangen deelt of bepaalde gemeenschappelijke karakteristieken heeft.
Voorbeelden van een dergelijke aanpak zijn het Vlaamse BOEBS-project en de twee valpreventieprojecten die Logo Brussel eerder realiseerde (Brussel-West 1999-2001 en Brussel-Zuid 2002-2004).
Een samenvatting van de verschillende stappen van de gemeenschapsbenadering vindt u hier.
Meer informatie over de gemeenschapsbenadering en materialen om ermee aan de slag te gaan vindt u hier.